ชื่อโครงการ :  โครงการอ่างเก็บน้ำคลองหัวช้างอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอตะโหมด จังหวัดพัทลุง

ความเป็นมา :

    เมื่อปี ๒๕๐๕ นายเปรม อักษรสว่าง สมาชิกสภาจังหวัดพัทลุงและนายกพุทธิกสมาคมบางแก้ว ได้นำสมาชิกฯ ยุวกสิกรและประชนประมาณ ๕๐๐ คน ขุดลอกเหมืองส่งน้ำจากคลองตะโหมดหรือ คลองท่าเชียดเพื่อนำไปใช้ในเขตอำเภอเขาชัยสน จังหวัดพัทลุง แต่ไม่ได้ผล เนื่องจากจะต้องขุดเหมืองส่งน้ำลึกประมาณ ๕ - ๖ เมตร ซึ่งเกินกำลังที่เกษตรกรจะทำได้ ต้องใช้เทคนิคและเครื่องจักรเครื่องมือใน การดำเนินงาน จึงร้องเรียนผ่านชลประทานภาคใต้ในสมัยนั้น ขอให้พิจารณาเปิด โครงการท่าเชียดขึ้น เพื่อช่วยเหลือพื้นที่เพาะปลูกดังกล่าวชลประทานภาคใต้ได้ส่งเจ้าหน้าที่ไป พิจารณาเห็นว่าลู่ทางที่จะเปิดการก่อสร้างโครงการฯ ขึ้นได้จึงส่งเจ้าหน้าที่ออกไปทำการสำรวจรายละเอียดภูมิประเทศและสถิติต่าง ๆ เพื่อนำมาวางโครงการและออกแบบ และได้ก่อสร้างโครงการเสร็จสิ้นในปี พ. ศ. ๒๕๑๔ มีพื้นที่ทั้งหมด ๑๒๑,๕๒๗ ไร่ พื้นที่ชลประทาน ๑๐๐,๐๐๐ ไร่

        วันที่ ๑๔ กันยายน ๒๕๒๐ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชได้มีพระราชดำริให้กรมชลประทานพิจารณาโครการชล ประทานเพื่อช่วยเหลือการทำนาในเขตจังหวัดพัทลุง ต่อมาสำนักงานชลประทานที่ ๑๒ (ปัจจุบันคือสำนักชลประทานที่ ๑๖) ได้รับหนังสือจากอำเภอตะโหมด ที่ พท. ๐๖๑๖/๒๕๖ ลงวันที่ ๒๕ มกราคม ๒๕๓๒ ขอให้พิจารณาความเป็นไปได้โครงการอ่างเก็บน้ำโละหนุน ตามพระราชดำริ เพื่อช่วยเหลือพื้นที่เพาะปลูกในเขตโครงการชลประทานท่าเชียด จำนวน ๑๐๐,๐๐๐ ไร่ และลดอันตรายจากอุทกภัยในเขตอำเภอตะโหมด อำเภอเขาชัยสน จังหวัดพัทลุง

        ประธาน สภาตำบลตะโหมด (นายบุญชอบ เพชรหนู) ประธานสภาตำบลคลองใหญ่ (นายหวัง เสถียร) และประธานตำบลแม่ขรี (นายสวัสดิ์ มุสิกะสงค์) ได้มีหนังสือ ลงวันที่ ๖ กรกฎาคม ๒๕๓๓ เรียนราชเลขาธิการ ขอพระราชทานสร้างอ่างเก็บน้ำคลองหัวช้าง โดยให้เหตุผลว่า ท้องที่ตำบลตะโหมด ตำบลคลองใหญ่ ตำบลแม่ขรี อำเภอตะโหมด จังหวัดพัทลุง รวม ๒๕ หมู่บ้านประชากร ๒๑,๔๔๓ คน มีการทำนาทำสวนเป็นอาชีพหลัก เนื้อที่การเกษตร ๗๓,๑๕๘ ไร่ แต่การประกอบอาชีพ ดังกล่าวไม่ได้ผลเต็มที่ เนื่องจากขาดแคลนน้ำเพื่อการเกษตร และเป็นคลังจ่ายน้ำให้กับโครงการชลประทานท่าเชียด

        ต่อมาราชเลขาธิการ ได้มีหนังสือ ที่ รล ๐๐๐๕ / ๑๐๒๐๖ ลงวันที่ ๒๖ กรกฎาคม ๒๕๓๓ เรียนอธิบดีกรมชลประทาน และหนังสือที่ รล ๐๐๐๕ / ๑๐๒๐๗ ลงวันที่ ๒๖ กรกฎาคม ๒๕๓๓ เรียนผู้ว่าราชการ จังหวัดพัทลุง แจ้งให้ทราบถึงความประสงค์ของราษฎรที่ต้องการให้ก่อสร้างอ่างเก็บน้ำคลองหัว ช้าง จึงขอให้พิจารณาในเรื่องนี้ และหากมีความคิดเห็นหรือข้อเสนอแนะประการใด แจ้งให้สำนักราชเลขาธิการทราบด้วย

จากการประสานงานระหว่างกรมชลประทาน โดยสำนักชลประทานที่ ๑๒ (ปัจจุบันคือ สำนักชลประทานที่ ๑๖) กับจังหวัดพัทลุง เห็นว่ามีความเป็นไปได้ที่จะดำเนินการในเรื่องนี้ และได้ดำเนินการพิจารณา เบื้องต้นแล้วเสร็จเมื่อเดือนตุลาคม ๒๕๓๓

สำนัก ชลประทานที่ ๑๒ ได้มีบันทึกที่ กษ ๐๓๓๗ / ๓๕๐ ลงวันที่ ๑๘ ตุลาคม ๒๕๓๓ เรียนอธิบดีกรมชลประทาน เห็นสมควรขอพระราชทานโครงการเป็นโครงการพระราชดำริ

กรมชลประทานได้มีหนังสือที่ กษ ๐๓๐๑ / ๑๘๒๕ ลงวันที่ ๑๑ มีนาคม ๒๕๓๔ เรียนราชเลขาธิการ เพื่อนำความกราบบังคมทูลพระกรุณารับเป็นโครงการอันเนื่อง มาจากพระราชดำริ

สำนักราชเลขาธิการ ได้มีหนังสือที่ รล ๐๐๐๕ / ๕๒๒๖ ลงวันที่ ๑๘ เมษายน ๒๕๓๔ และหนังสือที่ รล ๐๐๐๕ / ๕๒๒๗ ลงวันที่ ๑๘ เมษายน ๒๕๓๔ แจ้งให้กรมชลประทานและผู้ว่าราชการจังหวัดทราบ ตามลำดับ ว่าความทราบฝ่าละอองธุลีพระบาทแล้ว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯรับเป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ กองวางโครงการ ได้ดำเนินการศึกษาและรายงานโครงการเสร็จเรียบร้อยเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๔๐ ซึ่งต่อมาโครงการชลประทานพัทลุง ได้มีบันทึกที่ กษ ๐๓๓๗.๐๒/๖๘๖ ลงวันที่ ๑๑ มิถุนายน ๒๕๔๐ เรียน ผสก.ผชป.๑๒ (ปัจจุบัน ผส.ปช.๑๖) เพื่อโปรดพิจารณาขออนุมัติกรมฯ ตั้งงบประมาณก่อสร้างในปี ๒๕๔๑ ต่อไป

วัตถุประสงค์ของโครงการ :

๑. เพื่อเป็นแหล่งน้ำต้นทุนช่วยเหลือการเพาะปลูกให้แก่โครงการส่งน้ำและบำรุง รักษาท่าเชียด จังหวัดพัทลุง แก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำในภาวะฝนทิ้งช่วง

๒. เพื่อช่วยเหลือการเพาะปลูกและช่วยบรรเทาอุทกภัยในฤดูฝน ในเขตอำเภอตะโหมด อำเภอเขาชัยสน จังหวัดพัทลุง และเป็นแหล่งท่องเที่ยวหรือพักผ่อนของประชาชนบริเวณใกล้เคียง

๓. เพื่อเป็นแหล่งน้ำสำหรับช่วยเหลือการอุปโภค - บริโภค

๔. เพื่อเป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำ

ลักษณะอุทกวิทยา

- พื้นที่รับน้ำลงอ่างฯ ๓๐.๘๐ ตร.กม.

- ปริมาณน้ำท่าไหลลงอ่างฯ ในเขตเกณฑ์เฉลี่ย ๔๑.๘๓ ล้านลบ.ม./ปี

- ปริมาณฝนเฉลี่ยทั้งปีประมาณ ๒,๑๓๐ มม.

- จำนวนวันที่ฝนตกเฉลี่ยทั้งปีประมาณ ๖๓.๘ วัน

- ความยาวของลำน้ำจากต้นน้ำถึงทำนบดินประมาณ ๑๑.๕๐ กม.

- ปริมาณน้ำนองสูงสุดในรอบ ๑๐๐ ปี ประมาณ ๑๔๐ ลบ.ม./วินาที

- ปริมาณน้ำนองสูงสุดในรอบ ๕๐๐ ปี ประมาณ ๑๘๐ ลบ.ม./วินาที

ลักษณะอ่างเก็บน้ำ

- ประเภทโครงการ อ่างเก็บน้ำ

- ระดับน้ำสูงสุด (รนส.) + ๖๖.๒๒ ม.(รทก.)

- ระดับน้ำเก็บกัก (รนก.) + ๖๔.๕๐ ม.(รทก.)

- ระดับน้ำต่ำสุด (รนต.) + ๔๗.๐๐ ม.(รทก.)

- ปริมาณน้ำที่ระดับเก็บกัก ๓๐.๐๐ ล้าน ลบ.ม.

- ปริมาณน้ำที่ระดับต่ำสุด ๐.๕๕๐ ล้าน ลบ.ม.

- พื้นที่ผิวน้ำที่ระดับเก็บกัก ๒,๗๕๐ ไร่

- พื้นที่น้ำที่ระดับน้ำต่ำสุด ๑๓๘ ไร่

ลักษณะทำนบดินและอาคารประกอบ

ประกอบ ด้วยทำนบดิน จำนวน ๓ แห่ง ได้แก่ ทำนบดินหัวงานและอาคารประกอบ (Main Dam) ทำนบดินปิดช่วงเขาขาด ๑ (Saddle Dam ๑) และทำนบดินปิดช่องเขาขาด ๒ (Saddle Dam ๒)

ทำนบดินหัวงาน ( Main Dam)

- ระดับสันเขื่อน + ๖๘.๕๐ ม.(รทก.)

- ความกว้างสันเขื่อน ๙.๐๐ ม.

- ความสูงเขื่อน ๒๘.๐๐ ม.

อาคารท่อระบายน้ำลงลำน้ำเดิม (River Outlet)

- ตำแหน่ง ฝั่งขวาของทำนบดินหัวงาน

- ชนิดท่อ Steel Liner

- ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางท่อ ๒.๓๐ ม.

- ความยาว ๒๔๓.๑๐ ม.

- ระดับทางเข้าอาคารส่งน้ำ + ๔๕.๐๐ ม.

- อัตราการระบายน้ำสูงสุด ๑๒.๐๐ ลบ.ม./วินาที

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ :

๑. สามารถส่งน้ำช่วยเหลือการเพาะปลูกในช่วงฤดูแล้งในเขตโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่าเชียด จำนวน ๓๘,๐๐๐ ไร่ (พื้นที่ชลประทาน ๑๐๓,๒๙๘ ไร่)

๒. สามารถใช้น้ำในอ่างฯ เพื่อการอุปโภค - บริโภคของราษฎรที่อาศัยอยู่ในบริเวณใกล้เคียง

๓. บรรเทาอุทกภัยในช่วงฤดูฝนในเขต อำเภอตะโหมด อำเภอเขาชัยสน และอำเภอบางแก้ว จังหวัดพัทลุง

๔. ส่งน้ำช่วยเหลือพื้นที่โครงการฟาร์มตัวอย่างตามพระราชเสาวนีย์ ของสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ตำบลนาปะขอ อำเภอบางแก้ว จังหวัดพัทลุง

๕. ส่งน้ำสนับสนุน โครงการแก้ไขปัญหาแลพัฒนาพื้นที่หมู่บ้านอาพัด และหมู่บ้านใกล้เคียง อำเภอเขาชัยสน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

๖. สามารถใช้ตัวอ่างฯ เป็นแหล่งแพร่ เพาะ และขยายพันธ์ปลาน้ำจืดรวมทั้งเป็นแหล่งจับปลาของ ราษฎรที่อยู่อาศัยอยู่ในบริเวณใกล้เคียง ทำให้ราษฎรมีรายได้เพิ่มขึ้นอีกส่วนหนึ่งด้วย

๗. ใช้เป็นสถานที่พักหย่อนใจของราษฎรที่อาศัยอยู่ในบริเวณใกล้เคียง

ความก้าวหน้าโครงการ :

ปีงบประมาณ ๒๕๔๘ ใช้งบประมาณจากงบกลาง (กปร.) ดำเนินการก่อสร้างที่ทำการบ้านพัก, ถนนบริเวณภายในหัวงานโครงการ, ระบบสาธารณูปโภค แล้วเสร็จ ๑๐๐%

ปีงบประมาณ ๒๕๔๙ ใช้ใช้งบประมาณจากงบกลาง (กปร.) ดำเนินการก่อสร้างถนทางเข้าหัวงานโครงการ และทำนบดินปิดช่องเขาขาด ๒ แล้วเสร็จ ๑๐๐%

ปีงบประมาณ ๒๕๕๐ ใช้งบประมาณตามแผนงบประมาณบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ ผลผลิตจัดหาแหล่งน้ำและเพิ่มพื้นที่ชลประทาน

งานดำเนินการเอง ก่อสร้างงานทำนบดินหัวงานพร้อมอาคารประกอบ และงานทำนบดินปิดช่องเขาขาด ๒

งานจ้างเหมา ก่อสร้างทำนบดินปิดช่องเขาขาด ๑ วงเงินค่าก่อสร้าง ๑๐๗,๙๐๐,๐๐๐.- บาท ตามสัญญาเลขที่ กจ.๐๑/๒๕๕๐ (ฝพพ.๔) ลงวันที่ ๒๗ กรกฎาคม ๒๕๕๐ เริ่มนับอายุสัญญาวันที่ ๒๑ กันยายน ๒๕๕๐ สิ้นสุดอายุสัญญาวันที่ ๑๒ พฤษภาคม ๒๕๕๒ รวมอายุสัญญา ๖๐๐ วัน ผูกพันปีงบประมาณ ๒๕๕๐ - ๒๕๕๒ แล้วเสร็จ ๑๐๐%

ปีงบประมาณ ๒๕๕๒ - ๒๕๕๔ ใช้งบประมาณ แผนงบประมาณ : จัดการทรัพยากรน้ำ ผลผลิต การจัดหาแหล่งน้ำและเพิ่มพื้นที่ชลประทาน

ที่ตั้งของโครงการ :

บ้านหัวช้าง (หมู่ที่ ๒) และ บ้านคลองนุ้ย (หมู่ที่ ๕) ตำบลตะโหมด อำเภอตะโหมดจังหวัดพัทลุง